🌍 Το Ελ.Δ.Α.Π. ως συντονιστής του Εθνικού Κόμβου Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή (National Adaptation Hub) στη διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση του Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών.
Σχεδόν το 95% των δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη —έως και 96% σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή— έχουν ανθρωπογενή αιτία. Δεν πρόκειται για αναπόφευκτη «φυσική καταστροφή», αλλά για κίνδυνο που μπορεί και πρέπει να προληφθεί. Με αυτό το μήνυμα, το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων (Ελ.Δ.Α.Π.) συμμετείχε στη διαβούλευση φορέων σχετικά με την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Κινδύνων Δασικών Πυρκαγιών. Η διαβούλευση διοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (CoR), την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, υπό τον συντονισμό του ΓΓ της ΚΕΔΕ κ. Δημήτρη Καφαντάρη, με την ιδιότητά του ως εισηγητής της γνωμοδότησης.
Τρία διευθυντικά στελέχη του Ελ.Δ.Α.Π. μετέφεραν τη συσσωρευμένη εμπειρία των δήμων – μελών του απαντώντας στα έντεκα ερωτήματα της ημερήσιας διάταξης.
📄 Γιατί έχει σημασία το ευρωπαϊκό έγγραφο. Η Ανακοίνωση COM (2026) 330 είναι η πρώτη ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική για τις δασικές πυρκαγιές. Ήρθε μετά το χειρότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί: το 2025 κάηκαν πάνω από 1 εκατομμύριο εκτάρια —έκταση μεγαλύτερη από την Κύπρο— με ετήσιες ζημίες περίπου 2,5 δισ. ευρώ. Μετατοπίζει το βάρος από την κατάσβεση σε ολόκληρο τον κύκλο: πρόληψη – ετοιμότητα – απόκριση – ανάκαμψη, αναγνωρίζει ότι οι «μεγαπυρκαγιές» δεν αντιμετωπίζονται πλέον με παραδοσιακά μέσα, και ενεργοποιεί νέα εργαλεία (ΚΑΠ για την πρόληψη, εργαλεία EFFIS/Copernicus & Destination Earth, στόλο rescEU). Κρίσιμο σημείο: η ευθύνη υλοποίησης ανήκει πρωτίστως στα κράτη, τις περιφέρειες και τους τοπικούς φορείς — δηλαδή στην Αυτοδιοίκηση.
📌 Η θέση του Δικτύου. Το Ελ.Δ.Α.Π. επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή κατεύθυνση είναι σωστή, αλλά το κρίσιμο κενό βρίσκεται στην υλοποίηση σε τοπικό επίπεδο. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αν και χωρίς θεσμική αρμοδιότητα δασοπροστασίας, καλύπτει διαχρονικά επιχειρησιακά κενά με ίδιους πόρους και εθελοντές, χωρίς μόνιμο και επαρκώς χρηματοδοτούμενο πλαίσιο. Το Δίκτυο αναδεικνύει την υποβάθμιση του ρόλου της Δασικής Υπηρεσίας και τη διάσπαση του φορέα δασοπροστασίας, και ζητεί έναν ενιαίο, αποκεντρωμένο μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας στον Α΄ βαθμό, που να καλύπτει όλον τον κύκλο διαχείρισης κινδύνου με υποδομές, εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό.
⛰️ Η ορεινότητα που ξεχάστηκε & η κλιματική αλλαγή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον ορεινό χώρο: ελλείψει ενιαίας εθνικής και ευρωπαϊκής πολιτικής, οι ορεινές περιοχές αντιμετωπίζονται ως «μειονεκτικές» αντί ως στρατηγικός πόρος. Η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η αυθαίρετη δόμηση οδηγούν σε συσσώρευση καύσιμης ύλης και υποβάθμιση μοναδικών οικοσυστημάτων. Καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνει καύσωνες και ξηρασίες και επεκτείνει τον κίνδυνο σε νέες περιοχές, η πρόληψη γίνεται ζήτημα επιβίωσης για τις τοπικές κοινωνίες.
💡 Ο νέος ρόλος της τεχνολογίας. Το Δίκτυο προτείνει τοπικά και περιφερειακά Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων (Κε.Δι.Κ.) —ήδη ενταγμένα στο θεσμικό πλαίσιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας— και ένα Παρατηρητήριο Πολιτικής Προστασίας, που θα αξιοποιούν κάμερες, αισθητήρες, drones, δορυφορικά δεδομένα και τεχνητή νοημοσύνη για έγκαιρη ανίχνευση, πρόβλεψη και υποστήριξη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
✅ Οι προτάσεις του Δικτύου συνοπτικά.
• Σχέδια Αστικής Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ): ενσωμάτωση του κινδύνου πυρκαγιάς στον τοπικό σχεδιασμό κάθε Δήμου-μέλους, με ενιαία πρότυπα ποιότητας — το βασικό εργαλείο τοπικής ανθεκτικότητας.
• Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων (Κε.Δι.Κ.) & Παρατηρητήριο Πολιτικής Προστασίας: αποκεντρωμένη εποπτεία, δεδομένα και έγκαιρη προειδοποίηση με αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακής Βάσης Ανθεκτικότητας.
• Εθνικό Δίκτυο Μονοπατιών: καταγραφή, χαρτογράφηση και αναβάθμιση πεζοπορικών–ποδηλατικών διαδρομών ως εργαλείο προστασίας του περιβάλλοντος, ήπιας ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής στις ορεινές και αγροτικές περιοχές.
• Βιώσιμη δασική διαχείριση: αυστηρή τήρηση των εγκεκριμένων διαχειριστικών και αντιπυρικών μελετών και ενεργή επιστημονική εποπτεία από τις Δασικές Υπηρεσίες, για ένα ισορροπημένο και κοινωνικά δίκαιο μοντέλο αξιοποίησης των δασικών πόρων.
• Εκπαίδευση & άμεση απόκριση: Εκπαιδευτικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ενίσχυση του εθελοντισμού και Μηχανισμός Άμεσης Απόκρισης ως επιχειρησιακός και επιστημονικός βραχίονας των Δήμων.
Επιχειρησιακός εξοπλισμός & μέσα: συστηματική αναβάθμιση οχημάτων, μηχανημάτων, παρατηρητηρίων, επικοινωνιών και μέσων ατομικής προστασίας για προσωπικό και εθελοντές.
➡️ Οι πρωτοβουλίες που ακολουθούν. Σε συνέχεια της Ανακοίνωσης, το Ελ.Δ.Α.Π. θα αξιοποιήσει το Μνημόνιο Συνεργασίας με το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας, θα ωριμάσει χρηματοδοτικές προτάσεις για τους Δήμους-μέλη, θα αναπτύξει κοινά πρότυπα και υπηρεσίες έγκαιρης προειδοποίησης, και θα ενισχύσει την εκπαίδευση, τον εθελοντισμό και την ετοιμότητα των πολιτών — λειτουργώντας ως αξιόπιστος κόμβος πολυεπίπεδης διακυβέρνησης ανάμεσα στην Ευρώπη, το κράτος και τους Δήμους.
